Waarom vrouwen op hun rug bevallen: het bizarre verhaal van twee mannen uit de 17e eeuw

Als je aan een bevalling denkt, zie je waarschijnlijk meteen hetzelfde beeld voor je: een vrouw die op haar rug ligt in een ziekenhuisbed, benen wijd, verloskundige of arts aan het voeteneind. Deze liggende bevalhouding lijkt tegenwoordig bijna vanzelfsprekend. Zo bevallen we nou eenmaal… toch?

Maar wat als ik je vertel dat die houding helemaal niet is ontstaan omdat het de beste manier is om te bevallen?

Sterker nog: eeuwenlang bevielen vrouwen meestal rechtop. Hurkend, knielend, op handen en knieën of op een speciale geboortekruk. En toch liggen miljoenen vrouwen vandaag de dag nog steeds op hun rug tijdens de bevalling. Hoe dat zo gekomen is, brengt ons naar twee mannelijke, invloedrijke krullenbollen uit de 17e eeuw.

Waarom bevallen vrouwen op hun rug?

De liggende bevalhouding werd in Europa populair in de 17e eeuw. Koning Lodewijk XIV (aka de Zonnekoning) wilde aanwezig zijn bij bevallingen aan zijn hof en kon alles veel beter zien als zijn vrouwen op hun rug lagen.

Later werd deze houding ook beschreven in medische handboeken door de Franse arts François Mauriceau, waardoor het langzaam de standaard werd in veel ziekenhuizen.

De koning die graag kwam kijken

In Frankrijk regeerde toen Lodewijk XIV, beter bekend als de Zonnekoning. Hij had een groot hof, meerdere minnaressen en minstens 22 kinderen. Laten we zeggen dat er aan het Franse hof regelmatig iemand hoogzwanger rondliep. En blijkbaar vond de koning het bijzonder interessant om te zien hoe zijn nageslacht precies ter wereld kwam.

Waar bevallen eeuwenlang een vrouwenaangelegenheid was, met vroedvrouwen, moeders en zussen, wilde de Zonnekoning er graag bij aanwezig zijn wanneer zijn kinderen geboren werden. En ja, als een koning iets wil, dan gebeurt dat. Dus ineens stonden er mannen in kamers waar ze voorheen absoluut niet kwamen.

Om goed te kunnen zien wat er gebeurde, werd het praktischer dat zijn vrouwen op hun rug in bed lagen tijdens de bevalling. Dat gaf letterlijk beter zicht op het geboorteproces voor iedereen die erbij stond. Niet per se comfortabel voor de vrouw, maar wel handig voor de toeschouwers.

Lodewijk XIV , Bron Wikimedia

De dokter die de liggende bevalhouding de norm maakte

Rond dezelfde tijd schreef de Franse arts François Mauriceau een invloedrijk handboek over verloskunde. In dat boek beschreef hij de liggende houding als aanbevolen positie voor een bevalling. Vanuit medisch perspectief was dat logisch: artsen konden beter zien wat er gebeurde en makkelijker ingrijpen als dat nodig was.

En zo werd een houding die vooral praktisch was voor artsen langzaam maar zeker de standaard. Twee mannen met indrukwekkende pruiken, die zelf nooit een wee zullen voelen of een baby uit hun eigen lichaam zullen baren, bepaalden daarmee indirect hoe generaties vrouwen moesten bevallen. Als je het zo opschrijft, klinkt het eigenlijk best absurd.

Veel vrouwen vragen zich tegenwoordig ook af waarom bevallen op je rug eigenlijk de standaard is geworden, terwijl rechtop bevallen vaak fysiologisch gunstiger kan zijn voor moeder en baby. Het antwoord blijkt dus deels historisch… en een beetje ironisch.

François Mauriceau (bron Wikimedia)

Waarom een rechtop bevalhouding eigenlijk logischer is

Als je kijkt naar hoe het vrouwelijk lichaam werkt, is een bevalling in een rechtop positie eigenlijk veel logischer. Wanneer een vrouw staat, hurkt of op handen en knieën zit, helpt de zwaartekracht namelijk mee. De baby kan dan makkelijker naar beneden bewegen in het geboortekanaal.

Daarnaast krijgt het bekken in een hurkhouding zelfs tot ongeveer 30% meer ruimte om te openen. 30%! Dat is echt niet niks. Ook de bekkenbodem kan in een rechtop positie beter meebewegen met de weeën. Wanneer je op je rug ligt, moeten die spieren juist tegen de zwaartekracht in werken.

Daar komt nog bij dat een zware baarmoeder in liggende positie op belangrijke bloedvaten kan drukken. Dat kan de doorbloeding verminderen en sommige vrouwen voelen zich daardoor zelfs duizelig of misselijk. Het lichaam moet in die houding dus eigenlijk harder werken.

Toch bevallen we nog steeds liggend

Dat betekent natuurlijk niet dat bevallen op je rug per definitie verkeerd is. Voor sommige vrouwen voelt het prima en soms is het medisch gewoon nodig. Ik ben van Kate ook liggend op mijn rug bevallen. Maar het blijft wel een bijzondere gedachte dat een houding die ooit populair werd omdat een koning beter wilde kunnen kijken – en een arts het praktisch vond – uiteindelijk de standaard werd voor miljoenen vrouwen.

Gelukkig verandert er de laatste jaren weer iets. Steeds meer vrouwen ontdekken dat ze tijdens hun bevalling vrij mogen bewegen en verschillende bevalhoudingen mogen aannemen. Staand, hurkend, op handen en knieën of liggend – afhankelijk van wat op dat moment het beste voelt.

Misschien is dat uiteindelijk wel de belangrijkste conclusie. Het lichaam van een vrouw weet vaak verrassend goed wat het moet doen. En daar mogen we misschien best wat vaker naar luisteren, in plaats van blindelings te vertrouwen op de voorkeuren van twee heren met grote pruiken uit de 17e eeuw.

Wat is jouw ervaring met bevalhoudingen? Werd je aangemoedigd om verschillende houdingen te proberen, of lag je vooral op je rug tijdens de bevalling? Ik ben benieuwd naar jullie ervaringen.